Longyearbyen: Beyaz bir dekor üstünde rengarenk evler

0
381
Longyearbyen evleri genel görünüm
Fotoğraf: originaltravel.com
Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.
Longyearbyen, dünyanın en kuzey kasabası
Fotoğraf: Martyn Smith

Longyearbyen, dünyanın en kuzey kasabası. Çok soğuk, çok beyaz ama insanları neşeli ve coşkulu, evleri ise sıcacık renklerle boyalı. Dünyaya tepesinden bakan bu küçücük kasaba adeta bir kartpostal gibi…

Longyearbyen, Kuzey Buz Denizi’nde Norveç’e bağlı takımadaların oluşturduğu Svalbard yönetim biriminin merkezi. Norveç ile kuzey kutbu arasında yer alan Svalbard Adaları, “soğuk sahiller” anlamına geliyor. Ortalama sıcaklık kışın -14 derece ile yazın +6 derece arasında değişiyor. Yine de, aynı enlemdeki diğer alanlara kıyasla nispeten ılımlı bir iklime sahip.

Longyearbyen'de güneş dört ay boyunca doğmuyor
Fotoğraf: Lindsey Nicholson

Kuzey kutup noktasına sadece 1.309 kilometre uzaklıkta olan kasabada, güneş dört ay boyunca hiç doğmuyor. Her yıl 25 Ekim civarlarında batıyor ve Şubat başına kadar bir daha görünmüyor. Güneşin Nisan ortalarında geri gelişi her yıl törenlerle kutlanıyor, Ağustos’a kadar gündüz yaşanıyor ve sonra geceye uzanacak döngü yeniden başlıyor.

Longyearbyen 1925 yılı
1925 yılında Longyearbyen Fotoğraf: Bundesarchiv

Longyear City

Longyearbyen kasabasından bahseden ilk metinler İzlandacadır ve 12. yüzyıla uzanır. Ancak tarihi geçmişi konusunda pek fazla kaynağa rastlanmamakla birlikte balina avcılarının uğrak yeri olduğu bilinmektedir.

Kasabanın gelişimi bir şirket kasabası olarak inşa edilmesi ile başlar. Amerikalı John Munroe Longyear, 1906 yılında takımadalara gelerek Kuzey Kutbu Kömür Şirketi’ni kurar ve yaklaşık 500 kişilik bir ekiple maden çıkarmaya başlar. Kasaba, kurucusu olan Longyear’in adını alır. Uzun yıllar Longyear City olarak bilinen kasaba, sonradan Norveç dilinde şehir anlamına gelen “byen” takısını alır.

Longyearbyen evleri panoramik
Fotoğraf: Smudge 9000

Kasaba 8 Ağustos 1943 tarihinde, 2. Dünya Savaşı sırasında Alman donanması tarafından yerle bir edilir ancak savaş sonrası inşası yeniden yapılır. Yüzölçümü 242.9 km² olan kasabada 2015 yılında yapılan sayıma göre 2 bin 144 kişi yaşamaktadır.

Longyearbyen evleri mimarisiRenkli mimari

Longyearbyen’de belirgin olarak hissedilen kutup ortamı, mimari ile renklenmiş durumda. Kış aylarının karanlığı canlı renklerle boyanan evlerle hafifletilmiş ve kasabaya ilginç ve çekici bir görünüm kazandırmış.

Renkli ahşap evler dikme sütunlar üzerine inşa edilmiştir. Dikme sütunların nedeni, toprağın permafrost oluşudur. Permafrost toprak, altında buz katmanı olan topraktır. Longyearbyen’de permafrost aralıkları 10 ila 40 metre derinliktedir. Her yıl havalar ısındığında buz tabakasının bir kısmı erimekte bu da taşkına veya batmaya neden olabilmektedir. Sütunlar bu eriyen kısımdan evi korumak için yapılmaktadır.

Evlerin yer aldığı sokakların hiç birinde isim bulunmamaktadır. İsimler yerine sokaklar rakamlarla numaralandırılmıştır. Ulaşım da alışılmışın oldukça dışındadır. Bölgede Longyearbyen, Barentsburg ve Ny-Ålesund yerleşim birimleri dışında hiçbir yol yoktur. Bu durum kar motosikletlerini ulaşım için vazgeçilmez araçlar durumuna getirir.

Longyearbyen kilisesi
Svalbard Kirke kilisesi
Fotoğraf: Smudge 9000

Kasabadaki kırmızı boyalı ahşap Svalbard Kirke, dünyanın en kuzeyinde yer alan kilisedir. 1921’de inşa edilmiş olan kilise, Alman baskını sonucu tahrip olan eski bir kilisenin yerini almıştır.

Longyearbyen'de 3 bin civarında kutup ayısı yaşıyor
Fotoğraf: Stiller Beobachter

Kutup ayıları, ren geyikleri ve kuşlarla olağanüstü bir fauna

Longyearbyen’i kuzey kutbuna has, benzersiz bir hayvan popülasyonu çevreliyor. Yaban hayatı yönünden oldukça zengin olan bölgede 3 binden fazla kutup ayısı yaşıyor. Kutup ayılarının açlıktan dolayı saldırgan olabilmeleri nedeniyle kasabada hemen herkes omuzlarına asılı bir tüfekle geziyor. Ancak, savunma dışında kutup ayılarını öldürmek yasak.

Ren geyikleri ise neredeyse kasaba sakinleri ile iç içe bir yaşam sürdürüyorlar. Oldukça uysal olan geyikler rahatsız edilmeden kasaba genelinde rahatça dolaşabiliyorlar.

Longyearbyen ren geyikleri
Fotoğraf: Frode Ramone

Türkçe’de “kuzey sumrusu” olarak adlandırılan kuş türünün de popülasyonu oldukça yüksek. Sumrugiller familyasına mensup olan kuzey sumrusu, dünya üzerinde en uzun göç uçuşunu gerçekleştiren bir tür deniz kuşu. Kuzey ve güney kutbu arasında göç ediyor ve kuzey kutbunda ürüyor. Deniz sumrularının yaşamlarını ve üremelerini tehlike altına almamak için Longyearbyen’da kedi beslemek yasaklanmış.

Longyearbyen Küresel Tohum Deposu
Fotoğraf: earthsky.org

Küresel Tohum Deposu

Longyearbyen’de inşa edilen Svalbard Küresel Tohum Deposu, dünyadaki bütün bitki tohumlarının korunması için yapılmış devasa bir silodur. Kıyamet Ambarı (Doomsday Vault) adıyla da bilinen depo 2008 yılında açılmıştır.

Küresel Ürün Çeşitliliği Örgütü (GDTC) ile Norveç hükümeti tarafından desteklenen ve İskandinav Genetik Kaynak Merkezi tarafından yönetilen proje, olası bir küresel afet halinde yeryüzündeki bitki türlerinin korunarak yeniden ekilebilmelerine olanak sağlamayı amaçlıyor. Nükleer patlamalara, küresel ısınmaya ve depremlere karşı dayanıklı olarak tasarlanan depo, deniz seviyesinden 130 metre yukarıda olan bir dağın içine, 120 metre derinliğe inşa edilmiş.

Depoda dünyanın her ülkesinden ve her yöresinden getirilen 4 milyon tohum çeşidi bulunuyor. Tohumlar, en uzun süre korunabilecekleri sıcaklık olarak tespit edilmiş olan eksi 18 derecede korunuyor ve özel üç katlı folyolarla paketleniyor. Dayanma süresini aşan tohumlar ise sürekli olarak yenileriyle değiştiriliyor.

Longyearbyen'de gömülmek yasak
Fotoğraf: Frode Ramone

Gömülmek yasak

Longyearbyen’in en ilginç yanlarından biri de kasabada gömülmenin yasadışı olması. Kasaba mezarlığı en son 70 yıl kadar önce kullanılmış, o tarihten bu yana da kimse gömülmemiş.

Kasabada gömülmenin yasak olmasının nedeni permafrost toprak yani toprak altındaki buz tabakası. Tabaka yüzünden bedenler asla bozulmuyor ve ayrışarak toprağa karışamıyor. Bu nedenle yaşamını yitiren Longyearbyen sakinleri kasaba dışında gömülüyor.

Aynı durum kutup ayıları ve ren geyikleri için de geçerli; onlar da kasaba dışına gömülmek zorundalar.

Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

YORUMUNUZ

Lütfen yorumunuzu yazın!
Lütfen isminizi yazın