Bunraku

YORUM YAZIN 0
568
Bunraku
Fotoğraf: © Agency for Cultural Affairs
Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.
Bunraku, kadın kuklası
Fotoğraf: © Agency for Cultural Affairs

Bunraku, dünyanın en gelişmiş kukla tiyatroları arasında yer alan, geleneksel bir Japon kukla tiyatrosu türüdür. Son derece özenli ve dramatik bir sanat kalitesine sahip Bunraku’nun en önemli özelliği, kuklaların ip veya tellerle bağlı olmayıp, kuklacılar tarafından sahnede seyircilerin önünde hareket ettirilmesidir.

Ningyo Coruri olarak da bilinen Bunraku, 1684 yılında Japonya’nın Osaka kentinde doğmuş geleneksel Japon kukla tiyatrosunun bir şeklidir.

Bunraku, 19. yüzyıl
19. yüzyılda Bunraku tasviri / Courtesy of the Puppentheatermuseum, Münih / britannica.com

Japonya’nın Shakespeare’i olarak bilinen oyun yazarı Chikamatsu Monzaemon tarafından yazılan ve genellikle aşıkların intiharını konu alan oyunlarla popülaritesini artıran Bunraku, günümüzde de sergilenmeye devam etmektedir.

İhtişamlı kuklalar

Bunraku oyunlarında kullanılan kuklalar oldukça çeşitli ve görkemlidir. Kuklaların boyları kuklanın yaşına, cinsiyetine veya tiyatro topluluğunun özelliklerine göre 100 ila 125 santimetre arasında değişir.

Bunraku, kukla başları ahşaptan yapılıyor
Fotoğraf: © Agency for Cultural Affairs

Kuklaları birbirinden ayrıştıran ve onlara kimlik kazandıran bölüm baş bölümleridir. Oyma ahşaptan yapılan kafalar cinsiyet, sosyal sınıf, kişilik ve role göre kategorilere ayrılır.

Bunraku, kukla başları
Fotoğraf: japan-zone.com

Kukla kafaları üzerindeki en önemli ayrıntıyı saçlar oluşturur. Karakteri ayırt edici unsurları net olarak belirleyen saç tasarımı, kuklaların hazırlanmasında başlı başına bir sanat olarak görülür. Saçlar insan saçından yapılır ve bir bakır plaka üzerine sabitlenir. Saça stil verilirken kuklayı zedelememek için su ve arı yağı kullanılır.

Bunraku, kukla başıYüz şekilleri ise sağa-sola, yukarı-aşağı hareket eden gözlerden, burundan, ağızdan ve hareket edebilen kaşlardan oluşur. Yüzler, işlerinde uzman ustalar tarafından işlenir. Kukla kostümleri ise bir kostüm ustası tarafından tasarlanır ve farklı renk ve desenlere sahip giysilerden oluşur.

Üç grup gösterici

Bunraku gösterilerinde üç grup gösterici yer alır: Kuklacılar, okuyucular ve şamisen müziyenleri.

Bunraku, oyun sırasında
Fotoğraf: AOKI Shinji © Agency for Cultural Affairs

Kukla karakterlerinin çoğu üç kuklacı tarafından oynatılır. Bir kukla oynatıcısının sahneye çıkabilmesi için en az 10 yıllık bir çıraklık süreci geçirmesi gerekir.

Bunraku, kuklacılar
Kuklacılar Fotoğraf: © Agency for Cultural Affairs

Kukla oynatıcıları kuklaları sahnede, seyirci önünde oynatırlar. Bu nedenle dikkati kuklalara çekmek için siyah giysiler giyerler; hatta çoğunlukla siyah başlıklarla baş ve yüzlerini de örterek görünmez hale gelirler.

Üç kuklacı arasında yer alan baş kuklacı, kuklanın başının her hareketini, gövdenin arkasındaki bir boşluktan sol elini içeri sokarak, boyundan aşağı uzanan bir kulpu yöneterek yapar; sağ elini ise kuklanın sağ elini hareket ettirmek için kullanır. Sol kuklacı, sağ eliyle kuklanın dirseğinden uzanan bir kulpu kullanarak kuklanın sol elini yönetir. Üçüncü kuklacı ise kuklanın ayak ve bacaklarını oynatır.

Oyunu tayu denilen seslendiriciler okur. Yani alışıldığı üzere kukla oynatıcıları kuklaları seslendirmez. Bu görev okuyucularındır. Her oyun, okuyucunun sahneye çıkıp oyunun metnine bağlı kalacağına dair söz verdiği kısa bir ritüelle başlar. Oyunlarda çoğunlukla tek okuyucu vardır ve ses tonunu abartılı bir şekilde değiştirerek tüm karakterleri seslendirir.

Bunraku, Tayu ve Şamisen müzisyenleri
Tayu ve Şamisen müzisyenleri Fotoğraf: Rdsmith4

Şamisen müzisyenleri ise üç telli bir Japon çalgısı olan şamizen ile oyunun temel müziğini yaparlar.

Koruma altında

2003 yılında UNESCO Kültür Mirasları arasına eklenen Bunraku, düzenleyicisinden kostümcüsüne dek tüm sanatçıları ve ustaları ile Japonya Hükümeti’nin “Yaşayan Millî Değerler” programı kapsamında da korumaya alınmıştır.

Bunraku, oyundan bir görünüm
Fotoğraf: AOKI Shinji
© Agency for Cultural Affairs

Osaka’da bulunan “Ulusal Bunraku Tiyatosu” devlet destekli Bunraku’nun merkezi durumundadır. Günümüzde yaklaşık otuz tane Bunraku tiyatro topluluğu bulunmaktadır. Bu topluluklar yılda ortalama beş oyun hazırlamakta ve oyunlarını Osaka’da sergilendikten sonra Tokyo’daki Ulusal Tiyatro’da oynanmak üzere turneye çıkarmaktadır.

Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

YORUM YAZIN

Lütfen yorumunuzu yazın!
Lütfen isminizi yazın