Ekokentler: Sürdürülebilir yaşam ilkelerine sahip yerleşimler

0
93
ekokent-ecocity
Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

Ekokentler, ekolojik açıdan sağlıklı ve sürdürülebilir yaşam ilkelerine sahip, kendi kendine yetebilen, özünde doğal bir ekosistem barındıran insan yerleşimleridir. Ancak her şehir farklı özelliklere sahip olduğu için her yerleşime uyacak tek bir ekokent modeli yoktur. Bununla birlikte, ekokentler sağlıklı ekosistemlere ve canlı organizmalara benzer temel özellikleri paylaşırlar ve toplumsal düzen, adalet ve makul eşitlik gibi ilkeleri temel alırlar.

Ekokentin hedefi, tüm karbon atıklarından arınarak tamamen yenilenebilir kaynaklardan enerji üretmek, şehri doğal çevre ile uyumlu hale getirmek, ekonomik büyümeyi teşvik etmek, yoksulluğu azaltmak ve verimliliği mümkün olduğunca arttırmaktır.

Curitiba - Brezilya
Curitiba – Brezilya.
Kent, 2010 Küresel Sürdürülebilir Şehir Ödülü’nü kazanmıştır.
Fotoğraf: Augusto Janiski Junior

Kentsel ekoloji, ilk olarak Kaliforniya Berkeley’de 1990 yılında düzenlenen Uluslararası Ekokent Konferansı ile gündeme geldi. Konferans, kentsel sürdürülebilirlik sorunlarına odaklandı ve 700’den fazla katılımcıyı, şehirlerin çevresel yollarla en iyi şekilde nasıl çalışacaklarına dair öneriler sunmaya teşvik etti. 1992’de Richard Register, ekokentlerin sürdürülebilirliği açısından önemli bir rol oynayan Ecocity Builders adlı kuruluşu kurdu.

Konferanslar pek çok şehirde devam etti, hatta 2009 yılındaki konferans İstanbul’da yapıldı. 20 Şubat 2010’da, Kanada Vancouver’da yapılan konferansta, Ecocity Builders danışma ekibi tarafından hazırlanan bir çalışma ile Uluslararası Ekokent Çerçeve ve Standartları (International Ecocity Framework & Standards – IEFS) kabul edildi.

IEFS’nin amacı, kentlerin ekokent olma yolunda başarıyla ilerlemelerini sağlamaktır. Şehirlere, performans ölçüm ve yönetiminde yenilik ve iyileştirmeyi aynı anda sürdürebilecekleri tedbirleri almaları için destek ve ölçütler sunar. Katılımcı şehirler, ekolojik koşullarını değerlendirmek için tüm sistem iyileştirme sürecini üstlenen yerel yönetimler ve uzmanlar tarafından yönlendirilmektedir.

Freiburg - Almanya
Freiburg – Almanya. Şehir, yenilenebilir enerjinin araştırılması ve pazarlanması alanlarında son derece başarılı olmuştur. Freiburg’da 500 km’den fazla bisiklet yolu ve 5000’den fazla bisiklet park alanı ile araç-free merkezler, geniş bir otobüs ağı ve tramvay hatları bulunmaktadır.
Fotoğraf: Steven Vance

Ecocity Builders, katılımcı şehirlerin genel ekolojik sağlıklarını değerlendirmelerini ve daha sağlıklı bir kentsel çevreye dönüşebilmelerini sağlayan bir çerçeve geliştirmiştir. Geniş bir paydaş kitlesi için tasarlanan çerçeve, dört temel konuyu ele almaktadır:

– Kentsel tasarım
– Biyo-jeo-fiziksel koşullar
– Ekolojik zorunluluklar
– Sosyo-kültürel koşullar

Kentsel tasarım
Şehir, herkese açık yeşil alanlara, temel kentsel hizmetlere, uygun fiyatlı konutlara ve istihdam alanlarına çevre dostu ulaşım seçenekleri ile kolayca ulaşılabilir şekilde tasarlanmış olmalıdır. Şehir tasarımı, nüfus arttıkça ve nüfusun ihtiyaçları değiştikçe büyüyebilir ve gelişebilir olmalı, altyapı sistemleri modernize edilmesi kolay olacak şekilde inşa edilmelidir.

Biyo-jeo-fiziksel
Şehir, temiz ve yenilenebilir enerjinin üretimi ve kullanımı ile birlikte kaynakların ve malzemelerin sorumlu bir şekilde yönetilmesini taahhüt etmelidir. Temiz havaya, temiz ve güvenli suya ulaşmayı sağlayan fiziksel koşulları sağlamalı ve korumalıdır. Sağlıklı toprağa ve ekim alanlarına sahip olmalı, yerel olarak besin yetiştirmeli ve bunun sürekliliğini sağlamalıdır.

Stockholm - İsveç
İsveç’in başkenti Stockholm, etkili şehir planlaması ve kaynak kullanımı ile çevreye odaklı bir şehir olmuştur.

Sosyo-kültürel
Kent, herkese hayat boyu eğitim olanağı sağlamalı, kültürel faaliyetler ve sosyal yaşama tam katılımı destekleyecek bilgi ve etkileşim koşullarını kolaylaştırmalıdır. İnsanların ve dünyanın yararına olan adil ekonomiye yatırım yapmalı ve sosyo-ekonomik durumdan bağımsız olarak her vatandaşın refahına kendini adamış olmalıdır.

Ekolojik
Şehir, yerel, bölgesel ve küresel ekosistemlerin biyolojik çeşitliliğini sürdürmeli, ve genel ekolojik bütünlüğü desteklemelidir.

Adelaide - Avustralya
Adelaide – Avustralya. Adelaide, 2003 yılında bir kentsel orman inisiyatifi başlattı. Projeler, büyük yaşam alanı restorasyon projelerinden yerel biyo çeşitlilik projelerine kadar uzanıyor. Projeler şehri güzelleştirip serinletmeyi, hava ve su kalitesini iyileştirmeyi ve sera gazı emisyonlarını yılda 600 CO2 ton azaltmayı amaçlıyor.
Fotoğraf: Anthony Kernich

EKOKENT KRİTERLERİ
Ekokent kriterleri yukarıdaki dört temel başlığı içeren çerçeve dahilinde saptanmıştır.

İdeal ekokent için standardizasyon süreci hala devam etmekle birlikte, genel ve özet olarak aşağıdaki gereksinimleri karşılayan bir şehir ekokent olarak tanımlanmaktadır:

  • Kendi kendine yeten bir ekonomiye sahiptir, ihtiyaç duyulan kaynaklar yerel olarak bulunur.
  • Tamamen karbon-nötr ve yenilenebilir enerji üretimi vardır.
  • Ulaşım, öncelikli yöntemleri mümkün kılan, iyi planlanmış bir şehir düzenine ve toplu taşıma sistemine sahiptir: Önce yürüyüş, sonra bisiklet, daha sonra da toplu taşıma.
  • Kaynakların korunması, su ve enerji kaynaklarının verimliliğinin en üst düzeye çıkarılması, atıkların geri dönüştürülmesi ve yeniden kullanılması, sıfır atık sistemi yaratılması için bir atık yönetim sistemi vardır.
  • Çevresel açıdan hasar görmüş alanlar kente yeniden kazandırılır.
  • Tüm sosyo-ekonomik ve etnik gruplar için iyi ve uygun fiyatlı konut sağlanır. Kadınlar, azınlıklar ve engelliler gibi dezavantajlı gruplar için iş olanakları geliştirilir.
  • Yerel tarım ve üretim desteklenir.
  • Yaşam tarzı seçimlerine saygı duyulur.
  • Malzeme tüketimi azdır.
  • Çevre ve sürdürülebilirlik konularında farkındalık yaratılır.
Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

YORUMUNUZ

Lütfen yorumunuzu yazın!
Lütfen isminizi yazın