Geri dönüşüm sembolleri

YORUM YAZIN 0
276
Geri dönüşüm sembol ve işaretleri
Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

Günlük hayatımızın hemen her alanında kullandığımız, artık neredeyse tüm araç gereç, ambalaj ve poşetlerde önümüze çıkan geri dönüşüm sembolleri bize pek çok farklı bilgi sağlamaktadır.

Bilinirliği en yüksek olan geri dönüşüm sembolü ‘Möbius döngüsü’ bir nesne veya ambalajının geri dönüştürülebilir olduğunu belirtmekte ve uzun yıllardır kullanılmaktadır. Günümüzde ise ayrıştırma işleminin daha hızlı ve kolay yapılabilmesi için geri dönüşüm sürecinde kullanıcıyı yönlendiren pek çok farklı geri dönüşüm işareti kullanılmaktadır. Zaman zaman kafa karıştırıcı olabilen bu semboller geri dönüşüm için yönlendirme yaparken bazen nesnenin ham maddesi hakkında da bilgi vermektedir.

Geri dönüşüm işaretiMöbius döngüsü
Evrensel geri dönüşüm sembolü

Bu sembol 1960’ların sonunda Gary Anderson adında 23 yaşında bir üniversite öğrencisi tarafından tasarlandı. Geri dönüşümle ilgili farkındalık yaratmak üzere düzenlenen bir yarışma için tasarlanan sembol yarışmayı kazanmakla kalmadı, bir dünya standardı haline geldi. Sonsuzluğu ve sürekliliği de ifade eden Möbius (Mobius olarak da kullanılmaktadır) döngüsünün isim ve esin kaynağı, 1858’de Alman matematikçiler August Ferdinand Möbius ve Johann Benedict Listing tarafından keşfedilen tek yüzlü geometrik şekil Möbius şerididir

Geri dönüşüm süreciSembolün içinde yer alan üç ok, geri dönüşümün üç aşamasını temsil etmektedir. Birinci ok ‘toplama – ayrıştırma’ aşamasını, ikinci ok ‘işleme – dönüştürme’ aşamasını, üçüncü ok ise ‘satın alma – kullanma’ aşamasını ifade etmektedir. Bu süreçler hem üreticilerin geri dönüştürülmüş ham madde kullanımı ve uyguladıkları atık yönetimi politikalarını hem de tüm işletme, organizasyon ve bireysel tüketicilerin nihai ürün olarak satın aldıkları geri dönüştürülmüş ürünleri ve düzenli olarak atıklarını geri dönüşüme hazırlama ve gönderme çabalarını kapsamaktadır.

Tasarım ve renkleri çok çeşitlenen bu klasik geri dönüşüm sembolü iki farklı şekilde kullanılmaktadır. Normal kullanımında nesnenin geri dönüştürülebileceğini belirtir ve ayrıca belirtilmedikçe nesnenin geri dönüştürülmüş materyallerden üretildiğini göstermez. Bu kullanımda okların içi koyu renk veya okların etrafı çizgili içi boş/beyaz olması anlamını değiştirmez.
Geri dönüşüm sembolleri
Geri dönüşüm okları yuvarlak içinde kullanıldığında ise nesnenin geri dönüştürülmüş materyallerden üretildiğini gösterir. Yuvarlak içinde kullanımın iki türü vardır: Koyu renk zeminde beyaz oklar nesnenin tamamen geri dönüştürülmüş materyallerden üretildiğini ifade ederken koyu renk bir çember içindeki beyaz zeminde koyu renk oklar ise nesnenin hem geri dönüştürülmüş hem de yeni (dönüştürülmemiş) materyaller birlikte kullanılarak üretildiğini gösterir. Tamamı geri dönüştürülmüş materyallerden üretilmeyen nesnelerde, bu materyallerin miktarı oransal olarak belirtilmek istendiğinde de siyah zeminli versiyon, içine nesnenin içerdiği geri dönüştürülmüş materyallerin oranı yazılarak kullanılmaktadır.

Geri dönüşümde ‘kodlar’

Geri dönüşümde plastik şişelerNesneler ve ambalajların geri dönüşüm sürecinde kolay ayrıştırılabilmesini sağlamak için üretimlerinde kullanılan materyali gösteren bir kod sistemi geliştirilmiştir. İçine materyal kodu ve altına da materyal adının kısaltması yazılan bu gösterim şeklinde klasik geri dönüşüm sembolünün üçgen formlu ve basitleştirilmiş bir versiyonu kullanılmaktadır. 1-7 arası numaralar plastik türevlerine ayrılmıştır.

PET plastik geri dönüşüm işareti1 – PETE veya PET
Polyethylene Terephthalate (Polietilen Teraftalat)

Pek çok ambalaj ve kullan-at şişelerde kullanılan en popüler malzemedir. Hem sağlam hem yumuşaktır, şeffaf ve ucuzdur. Gıdalarla kullanımı güvenlidir ama yeterince temizlenemediğinden tekrar kullanımlar önerilmez. Dondurulması, bulaşık makinesinde yıkanması ve mikrodalga fırında kullanılması sağlık açısından sakıncalıdır. Su, meşrubat, sos, yağ şişeleri vb.

HDPE plastik geri dönüşüm işareti2 – HDPE
High-Density Polyethylene (Yüksek Yoğunluklu Polietilen)

Gıdalarla kullanımının güvenli olduğu kabul edilir. BPA içermez. Bulaşık makinesinde yıkanabilir, mikrodalga fırında kullanılabilir. Süt şişeleri, meyve suyu şişeleri, ev temizleme malzemesi şişeleri, şampuan şişeleri, çöp ve alışveriş torbaları vb.

PVC plastik geri dönüşüm işareti3 – V veya PVC
Polyvinyl Chloride (Polivinil Klorür)

Güçlü ve esnek bir maddedir. Isınınca ortaya çıkan klorür içeriği dolayısı ile gıdalarla kullanılmaz. Cam temizleyici ve deterjan şişeleri, şampuan şişeleri, gıda paketleme ve filmleri, dış cephe kaplaması, pencere, boru sistemleri vb.

LDPE plastik geri dönüşüm işareti4 – LDPE
Low-Density Polyethylene (Düşük Yoğunluklu Polietilen)

Gıdalarla kullanımı güvenli, esnek bir plastik türüdür. Bulaşık makinesinde yıkanabilir, mikrodalga fırında kullanılabilir. Alışveriş torbaları, sıkılabilir şişeler, ekmek torbaları, gıda torbaları, kuru temizleme poşetleri, çantalar, giyim, halı vb.

PP veya PE plastik geri dönüşüm işareti5 – PP veya PE
Polypropylene (Polipropilen) veya Polyethylene (Polietilen)

En güvenli plastik türleri olarak kabul edilen polipropilen ve polietilen içine konulan gıdalara hiçbir zarar vermez, zararlı madde salmaz. Yüksek erime noktasına sahiptir. Bulaşık makinesinde yıkanabilir, mikrodalga fırında kullanılabilir. Yoğurt kapları, mikrodalga kapları, şurup şişeleri, ketçap şişeleri, kapaklar, pipetler, ilaç şişeleri vb.

PS plastik geri dönüşüm işareti6 – PS
Polystyrene (Polistiren)

Erime noktası düşüktür, izolasyon özelliği yüksek bir malzemedir. Esnek yapısı nedeniyle nakliyede koruyucu malzeme olarak kullanılmaktadır. İçeriğinde bulunan benzen dolayısı ile sıcak kullanımda gıda ile kullanımı önerilmez. Tek kullanımlık tabak ve bardak, et tabakları, yumurta kolileri, aspirin şişeleri, fıstık ambalajları vb.

OTHER plastik geri dönüşüm işareti7 – OTHER
Other (Diğer)

6 tip tanımlama haricinde kalan malzemeler 7 rakamı ve Other (Diğer) ismiyle tanımlanmıştır. Farklı malzeme karışımlarını içeren nesneler için de bu kod kullanılmaktadır. Gıdaya uygun ama tanımlanmamış materyalleri de kapsadığından gıda için kullanılan malzemelerde de bu kod bulunabilir. Su damacanaları, kurşun geçirmez malzemeler, güneş gözlükleri, DVDler, bilgisayar kasaları, yiyecek kapları, naylon, kamp ve spor su şişeleri vb.

Günlük hayatta sıklıkla karşılaşabileceğimiz bu plastik türevlerinin dışında, ülkeden ülkeye değişebilmekle birlikte farklı materyal grupları için aşağıdaki kod aralıkları belirlenmiştir. Kod numaraları ile birlikte büyük harf İngilizce kısaltmalar da kullanılmaktadır; kağıt için PAP, cam için GL, tekstil için TEX vb.
20 – 39 arası kağıt ürünleri
40 – 49 arası metal ürünler
50 – 59 arası ahşap ürünler
60 – 69 arası teksil ürünleri
70 – 79 arası cam ürünler
80 – 99 arası kompozit ürünler


Metallerin geri dönüşümü

Metallerin geri dönüşümüGeri dönüştürülebilir metaller dönüşüm için belirlenen numaralarla tanımlansa da geri dönüşümü önem taşıyan bazı metaller için ayrıca özel semboller oluşturulmuştur.

Geri dönüştürülebilir çelikGeri dönüştürülebilir çelik

Tüm çelikler geri dönüştürülemiyor, dönüşüme uygun çelikler bu sembolle ayırt edilebilir. Birçok içecek kutusu geri dönüştürülebilir çelikten yapılmaktadır.

Geri dönüştürülebilir alüminyumGeri dönüştürülebilir alüminyum

Çelik gibi alüminyumun da geri dönüşüme uygun olanları bu sembolle ayrıştırılabilir. İçecek kutuları, folyo, tepsiler vb. nesnelerde kullanılmaktadır.


Cam geri dönüşüm sembolüCamların geri dönüşümü

Cam, malzeme kalitesini koruyarak, sürekli ve %100 geri dönüşebilen bir materyaldir. Genel olarak renkli ve renksiz camlar için ayrı kumbaralar yapılmıştır. Renkli camlar daha sonra geri dönüşüm merkezlerinde renklerine göre de ayrıştırılmaktadır. Bu sembol, etkin bir dönüşüm süreci için cam nesnelerin cam kumbaralarına atılması gerektiğini ifade eder.


Geri dönüşümde kompost yapımına uygunKomposta uygunluk

Organik olmayan bir nesnenin komposta uygun olduğunu belirten sembol, bu nesnelerin geri dönüşüm yerine kompost yapımında değerlendirilebileceğini ifade etmektedir. Biyoplastikler olarak adlandırılan belirli plastik nesneler de çözünebilir yapılarıyla bu sınıfa girmektedir.


Geri dönüştürülebilir elektrikli aletlerElektrikli aletlerin geri dönüşümü

Bu sembolü taşıyan elektrikli aletler (beyaz eşyalar, ev aletleri, bilgisayarlar ve çevre birimleri, cep telefonları vb.) geri dönüştürülebilir olduğundan sıradan çöp konteynerlerine atılmamalıdır. Pillerin özel pil kutularına atılması gerektiğinden, bu geri dönüşüm sembolü, pil ambalajlarında da kullanılmaktadır.


Oluklu mukavva geri dönüşümKağıtların geri dönüşümü

Her türlü eşyayı taşımak, korumak ve saklamak için en çok tercih edilen malzeme olan oluklu mukavvanın geri dönüştürülebilir olduğunu ifade etmektedir.


Yeşil nokta işaretiYeşil Nokta

Yeşil Nokta, ambalajlarında bu sembolü kullanan firmaların ürünlerinin ambalajlarıyla ilgili toplanması, geri dönüşümü vb. tüm çevresel yükümlülüklerini yerine getirdiğini bildiren semboldür. Genel olarak, ambalajın geri dönüştürülebilceğini belirten klasik geri dönüşüm sembolü ile karıştırılmaktadır. Uluslararası bir ağ olan Avrupa Ambalaj Geri Kazanımı Örgütüne (Packaging Recovery Organisation Europa) ait Yeşil Nokta işaretinin türkiye’deki temsilcisi ÇEVKO’dur.

Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

YORUM YAZIN

Lütfen yorumunuzu yazın!
Lütfen isminizi yazın