Hava varsa, su da var!

0
95
Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

Su kaynaklarının tükenmesi günümüzün en önemli sorunlarından.

Kirli suTemiz su kaynaklarının yoksunluğu sonucu, kirli suların sebep olduğu hastalıklar ve dehidrasyon nedeniyle her 90 saniyede bir çocuk olmak üzere günde yaklaşık 10.000 kişi hayatını kaybediyor. Bu konu daha çok sıcak iklime sahip ve az gelişmiş bölgelerin problemiyken değişen iklimle birlikte artık tüm dünya bu konuda ciddi endişeler içinde. Deniz suyunu içilebilir hale getirmek, kirli su kaynaklarını arıtmak için her geçen gün yeni projeler üretiliyor.

Elektrikli su jeneratörüBelki de milyonlarca insana çare olacak, son yılların en popüler buluşlarından biri ise havadan su üreten cihazlar. Bu ‘sihirli’ makinelerde su üretimi sırasında dahili filtre sistemi ile havadaki olası zararlı materyaller süzülüyor ve üretilen suya onu kimyasal olarak zenginleştiren çeşitli mineraller ekleniyor. Artık fiyatı nispeten makul seviyelere inen ve ofislere hatta evlere girmeye başlayan cihazlar buzdolabından sonraki en büyük buluş olarak nitelendiriliyor. Havadaki nem oranı yükseldikçe su üretme kapasitesi artıyor ve enerji tüketimi azalıyor. Şu anda aşılması gereken en büyük sorun, şebeke elektriği ile ya da elektrik bulunmayan bölgelerde fosil yakıt jeneratörlerle çalışan bu cihazların yüksek enerji ihtiyacı.

Elektrikli su jeneratörüDoğanın bir termodinamik yasası

Cihazların çalışma mantığı ise doğanın basit bir termodinamik yasasına dayanıyor. Soğuyan bir yüzey ortam sıcaklığına ulaşmak için çevresindeki ısıyı emiyor. Bu yüzey hava ile karşılaştığında ise havanın ısısını alıyor. Böylece havada bulunan nem soğuyarak sıvılaşıyor ve su ortaya çıkıyor. Bundan sonra tek yapılması gereken çıkan suyu biriktirmek. Tencere kapaklarında oluşan su damlaları bu durumun günlük hayatımızdaki en basit örneği. Farklı bir amaçla kullandığımız klimalarda mecburen ortaya çıkan bir yan ürün olan su da yine benzer bir döngüden kaynaklanıyor.

Elektrikli su jeneratörü askeri birlikler için de çok işlevselDünyanın farklı bölgelerinden bir çok firma havadan su üretme konusunda çalışmalar yapıyor ve ev tipi cihazların yanında kurak bölgelerin su ihtiyacına çözüm olabilecek büyük ölçekli cihazlar geliştiriliyor. Çoğunlukla su jeneratörü (atmospheric water generator – AWG) olarak adlandırılan ‘havalı’ su sebillerine askeri birliklerin de büyük ilgi gösterdiği belirtiliyor.

Büyük boy su jeneratörü
Elektrikli büyük boy su jeneratörü

Ev/ofis tipi cihazlar günlük 20-60 litre, orta ölçekli olanlar 300-600 litre, büyük ölçekliler ise binlerce litre su üretme kapasitesine sahip. 1 litre su için harcanan enerji miktarı da ortalama 300W. Az miktarlarda su söz konusu olduğunda enerji sarfiyatı yüksek görünmese de büyük topluluklar düşünüldüğünde çok yüksek miktarda enerji gerektiği ortada. Bu sebeple konvansiyonel enerji kaynaklarının kullanımını azaltacak alternatif enerji kaynaklarıyla çalışan enerji ihtiyacı düşük, verimliliği yüksek su jeneratörleri üzerinde yoğun araştırmalar devam ediyor. Doğal enerji kaynakları kullanıp, kendine yetebilen sistemler özellikle de kurak ve fakir bölgeler için çok önemli. Verimliliği istenen boyutlara ulaşamasa da güneş ve rüzgar enerjisi ile çalışan prototipler üretildi bile.

Rüzgar enerjisi ile su üretimiRüzgar enerjisi ile su üretimiVICI Labs tarafından Kaliforniya Berkeley Üniversitesi ve Ulusal Barış Gönüllüleri Birliği (National Peace Corps Association – NPCA) işbirliği ile geliştirilen WaterSeer temiz suya ulaşım imkanı kısıtlı milyonlarca insana sürdürülebilir bir çözüm olmayı hedefliyor. Rüzgar enerjisi ile çalışan prototip WaterSeer günde 40 litre su üretebiliyor. Yüzlerce cihazın bulunduğu bir su jeneratörü tarlası büyük bir topluluğun ihtiyacını rahatlıkla karşılayabilecek.


https://igg.me/at/waterseer
adresinde açılan bağış kampanyasında toplanan yardımın tamamı cihazın geliştirilmesi ve ihtiyacı olan bölgelere gönderilmesi için kullanılıyor.

Güneş enerjisi ile su üretimi için yapılan ilk prototip
DC02 güneş enerjili su jeneratörü

Bir diğer proje de güneş enerjisi ile çalışan su jeneratörü. Cihaz, SunGlacier’in kurucusu Ap Verheggen öncülüğünde SunGlacier ekibi tarafından geliştirildi. Deneme amaçlı yapılanilk versiyon DC01’in ardından geliştirilen DC02 versiyonu 50 santim büyüklüğünde bir küp. 3 yüzeyi güneş panelleri ile kaplı cihaz 40 vat enerji üretiyor, su üretimi için gerekli olan 25 vattan artan kısım az ışıklı saatlerde kullanılmak üzere pilde depolanıyor. Basit anlatımla, güneş enerjisi ile soğutulan alüminyum bir ters koninin havayı yoğunlaştırarak oluşturduğu su yer çekimi ile aşağıda duran bardağa damlamaktadır.

Güneş enerjisi ile su üretimi için yapılan yeni su jeneratörü
DC03 su jeneratörü

Yeni versiyon DC03’ün tüm tasarım detayları cihazın gelişimine katkıda bulunmaları ve kendi su jeneratörlerini yapabilmeleri için açık olarak topluma sunuldu. Şu anda DC03 ancak 6 saatte yarım bardak su üretebiliyor.

Dünyanın en kurak bölgelerinden olan Şili’deki Atacama Çölü’nde yaşayan insanlar, su üretmek için zekice bir yol bulmuşlar. Havadaki nemi kullanarak günlük 500 litre su üretiyorlar.

Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

YORUMUNUZ

Lütfen yorumunuzu yazın!
Lütfen isminizi yazın