Zaanse Schans: Yel değirmenleri ile canlanan tarih

YORUM YAZIN 0
238
Zaanse Schans, panoramik
Fotoğraf: Ryan R Zhao
Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

Zaanse Schans, Hollanda’nın sanayi bölgesi Zaan’daki eski yel değirmenlerinin ve evlerin taşınmasıyla kurulmuş bir proje köy. On sekizinci ve on dokuzuncu yüzyıllarda Zaan bölgesinde yaşayan ve çalışan topluluğu, o günlerdeki yaşamıyla günümüze taşıyan köy, Hollanda’nın sanayi tarihine adanmış bir açık hava müzesi özelliği taşıyor.

Zaanse Schans, proje köy
Fotoğraf: pixabay.com

Hollanda’nın Zaandam kentinde yer alan Zaanse Schans, eski ahşap evleri, köprüleri, yel değirmenleri, atölyeleri, sokakları ile on sekizinci yüzyıldan kalma bir köy görüntüsünde. Köyün kuruluş öyküsü ise büyüleyici ve benzersiz bir projeye dayanıyor.

Tarihten bugüne taşınan köy

On sekiz ile on dokuzuncu yüzyıllar arasında, Kuzey Hollanda’da yer alan Zaan nehrinin kıyılarına yaklaşık 600 yel değirmeni inşa edilir. Bu değirmenler üretimleriyle Batı Avrupa’nın en eski sanayi bölgesini oluşturur. Bölgede ağaç işleri, boya ve kağıt üretimi, elmas parlatma, peynir yapımcılığı gibi pek çok farklı alanda üretim ve ticaret yapılır. Hatta değirmenlerin odun kesiminde kullanılmasıyla gemi üretimi için kereste bile sağlanır. Ancak zaman içinde buhar gücü kullanan makinelerin yel değirmenlerinin işlevlerini azaltması nedeniyle bölgede daha teknolojik bir sanayi oluşur.

On sekizinci yüzyıldan beri bu bölgede yaşayan ve geleneksel üretim yapan halk, modernleşmenin getirdiklerinden etkilenir ve eski yaşamlarını sürdürebilecekleri bir çözüm ister. Halkın bu isteği doğrultusunda, Zaan’daki eski yerleşim mimar Jaap Schipper tarafından çizilen bir plana uygun olarak yine Zaan nehrinin kıyılarındaki Zaanse Schans’a taşınır.

1961 yılından 1974 yılına dek, bölgede hayatta kalan yel değirmenlerinin sekizi ile 35 ev kamyonlara ve teknelere yüklenerek Zaanse Schans’a parça parça yerleştirilir. Yel değirmenlerini, atölyeleri işleten ve Zaankanter olarak adlandırılan bölge halkı da, değirmenleri ve evleriyle birlikte göç eder. Evlerine yerleşen halk, değirmen ve atölyelerini kurarak çalışma düzenine geri döner; eskiden Zaan bölgesinde ürettiği ürünleri yeniden üretmeye başlar. Böylece Zaanse Schans’da on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyılların hayata geçirildiği, Hollanda sanayi tarihini canlandıran bir açık hava müzesi hayata geçmiş olur.

İlginizi çekebilir:   Toledo: Bir orta çağ masalı

Yeşil renkli evler, rüzgarla dönen değirmenler

Zaanse Schans’daki evler tipik Hollanda mimarisine sahip. Toprak yumuşak olduğu için yapı malzemesi olarak çoğunlukla ahşap kullanılmış. Evlerin hemen hepsinde yeşilin tonları ve beyaz hakim. Nem ve küften korumak için ise duvarlara katran sürülmüş.

Köy, dünyadaki hala işleyen geleneksel yel değirmenlerinin bulunduğu az sayıdaki yerlerden biri. Bu nedenle en ilgi çeken yapıları yel değirmenleri oluşturuyor. Günümüzde halen yedi değirmende üretim yapılıyor. Çoğu halka açık olan değirmenlerin bazılarında ziyaretçilere öğütme konusunda bilgiler veren etkinlik ve gösteriler düzenleniyor.

Bu tarihi değirmenler arasında yer alan ve “De Kat”, Türkçesiyle “Kedi” olarak adlandırılan değirmen rüzgar gücünü kullanarak boya imalatında kullanılan ham maddeleri öğütüyor. On yedinci yüzyılın sonlarında inşa edilen değirmen, Hollanda’da bu işleve sahip tek yel değirmeni.

Zaanse Schans, De Kat
Boya ham maddelerini öğüten De Kat Fotoğraf: Balou46

Köyün diğer bir özelliğini de sanayi tarihini odağına alan müzeler oluşturuyor. Zaans Müzesi’nde on sekizinci ve on dokuzuncu yüzyılda hem üretilen hem de kullanılan mutfak eşyaları, giysiler, resimler ve fabrika malzemeleri sergileniyor. Yedi müzeden Fırın Müzesi, saatlerin yer aldığı Zaman Müzesi, Tahta Ayakkabı Müzesi ile Hollanda’daki en büyük süpermarket zinciri olan Albert Heijn’in müze dükkanı en çok rağbet gören müzeler arasında yer alıyor.

Zaanse Schans, Albert Heijn
Albert Heijn müze dükkanı Fotoğraf: Arend

Zaanse Schans halkı geleneksel el sanatlarıyla ilgili günlük etkinliklere sıklıkla ev sahipliği yapıyor. Bu zanaat etkinlikleri, ağırlıklı olarak korunmuş tarihi atölyelerin içinde gerçekleşiyor ve profesyonel zanaatkarlar tarafından yürütülüyor. Üretilen tüm ürünler köyün her tarafına yayılmış dükkanlarda satılıyor.

Zaanse Schans, tahta ayakkabı atölyesi
Tahta ayakkabı atölyesi Fotoğraf: Mario Sánchez Prada
Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

YORUM YAZIN

Lütfen yorumunuzu yazın!
Lütfen isminizi yazın