Eyfel Kulesi, Paris’in demirden simgesi

YORUM YAZIN 0
2627
Eyfel Kulesi, genel
Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

Eyfel Kulesi, simgeSadece Paris’in değil, Fransa’nın da simgesi haline gelmiş olan Eyfel Kulesi, dökme demirden yapısıyla metal endüstrisinin anıtsal bir eseri olarak yükseliyor. Fransız Devrimi’nin yüzüncü yılını kutlamak amacıyla düzenlenen uluslararası fuarın giriş kapısı olarak 1889 yılında inşa edilen kule, New York‘taki Chrysler Binası inşa edilene kadar, tam 40 yıl boyunca dünyanın en uzun yapısı unvanını da taşıdı.

Eyfel Kulesi, Paris’in merkezindeki Champ-de-Mars’ta, Seine Nehri kıyılarında yer alıyor. Yapımından yirmi yıl sonra yıkılması planlanmış olsa da, Paris’e ve mimariye kattığı değerler nedeniyle halen hem kentin hem de dünyanın en ikonik yapıları arasında yer almaya devam ediyor.

Eyfel Kulesi, Paris'in merkezindeKulenin mimarlık dünyasındaki önemi yapıldığı dönemle oldukça ilişkili. Sanayi Devrimi öncesi döneme kadar, inşa edilen yüksek yapılar çoğunlukla dayanıklılığıyla bilinen granit taştı ile destekleniyordu. Devrim sonrası yaşanan gelişmeler mimari alana da yansıdı ve yapıların kendi ağırlıklarını taşıyabilmelerini mümkün kılan metaller bina yapımında kullanılmaya başlandı. Mimari olarak bir dönüm noktası olan bu durum daha yüksek ve daha etkileyici yapıların yapılmasına olanak sağladı. Tasarımı, yapımı ve kullanılan teknikler açısından döneminde önemli bir mühendislik projesi olan Eyfel Kulesi, demirden yapılmış modern mimarinin ilk örneklerinden biri oldu.

Mimarlık tarihine geçen kulenin yapım hikayesi ise Fransız Devrimi’nin yüzüncü yılı olan 1889’da yapılacak olan kutlamalara anıtsal ve yüksek bir giriş kapısı arayışıyla başladı.

Eyfel Kulesi, demir kuleYarışı demir kazandı

Fransa Sanayi ve Ticaret Bakanlığı kutlamalar için yapılacak anıtsal eserin seçiminin bir yarışmayla yapılmasına karar verdi. Yarışma 1 Mayıs 1886 tarihinde başladı ve fuarın açılmasından 2 yıl önce sona erdi. Yarışmaya 107 proje katıldı ve demir-çelik kullanımı konusunda uzman bir inşaat mühendisi olan Alexandre-Gustave Eiffel’in şirketi tarafından sunulan “300 metre yüksekliğindeki demir kule” projesi yarışmayı kazandı.

Demir kule fikri aslında firmanın iki mühendisi olan Émile Nouguier ve Maurice Koechlin tarafından ortaya atılmış, hesaplamaları yapılmış ve 1884 yılında firma tarafından patenti alınmış bir projeydi. Ayrıca, çok zarif olmayan yapısı mimar Stephen Sauvestre tarafından ele alınarak yeniden şekillendirilmiş ve mimari bir proje haline getirilmişti. Gustave Eiffel, projesini gerçekleştirmek için hep bir fırsat beklemiş, bu nedenle de yarışmanın açılması ve projesinin kazanması konusunda bazı lobi faaliyetlerinde bulunmuştu.

Eyfel Kulesi, detaylı planlar
Çizilen detaylı planlardan biri Fotoğraf: toureiffel.paris

Yarışmanın sonuçlanmasının ardından kulenin yapım anlaşması Sanayi ve Ticaret Bakanı, Paris şehri adına Seine valisi ve Gustave Eiffel arasında imzalandı. Sözleşmeye göre yapım maliyetinin yaklaşık yüzde seksenlik bölümünü Gustave Eiffel’in şirketi ödeyecek karşılığında ise 20 yıl boyunca kuleyi işletme hakkına sahip olacaktı.

Sözleşme imzalandıktan sonra inşaatın yapımı resmi olarak başlatıldı. İlk olarak kulenin ayrıntılı planlarının çizimi yapıldı. İnşaatı netleştirecek olan 5.329 adet plan 50 mühendis ve yardımcısı tarafından çizildi.

Sanatçılardan protesto

Eyfel Kulesi’nin çizimlerinin çeşitli kitapçık veya makalelerde yayınlanmasını takiben, demirden modern bir yapının Paris’in mimari siluetine uymadığı gerekçesiyle sanat çevrelerinden hoşnutsuzluk ve eleştiri sesleri yükselmeye başladı. Aralarında ünlü heykeltıraş, yazar ve mimarların bulunduğu 300 sanatçı, fuarın küratörlüğünü yapan ve bu nedenle kulenin yapımından da sorumlu olan Charles Alphand’a bir dilekçe gönderdi.

İlginizi çekebilir:   Casa de Aliaga, on yedi neslin yaşadığı ev
Eyfel Kulesi, karikatür
Gustave Eiffel’in protestolara cevabı üzerine çizilen bir karikatür

Sanatçılar, ‘Eyfel Kulesi’ne karşı sanatçılar’ adlı dilekçelerinde kuleyi “devasa siyah bir baca”ya benzeterek inşasının durdurulmasını istediler. Ayrıca bir kampanya başlatarak yapıyı bildirilerle de protesto etmeye devam ettiler.

Gustave Eiffel protestolara yanıt olarak, kulesinin insanlık tarafından inşa edilen yapıların en büyüğü olduğunu söyledi ve projeyi Mısır piramitleriyle karşılaştırdı.

Kulenin inşasına başlandığı için sanatçıların göndermiş olduğu dilekçe kabul edilmedi. Protestocuların bazıları kule ortaya çıktıkça fikrini değiştirdi. Bazıları ise inşaat bittikten ve kule popülarite kazandıktan sonra bile karşı görüşünü korudu.

“En”lerin inşası

Eyfel Kulesi’nin inşasına 28 Ocak 1887 tarihinde, temeller kazılarak başlandı. Kulenin tabanını oluşturan temeller zemin seviyesinin 33,5 metre altında yer alan büyük beton bloklardan oluşuyordu.

Eyfel Kulesi, temeller
Eyfel Kulesi’nin temelleri atılırken

Kazılar sırasında çıkan topraklar buharlı lokomotifler ya da atlı arabalarla boşaltıldı. Kule, 124,90 metrelik kare bir alanda, 54 derecelik açıya sahip dört demir ayak üzerine oturtuldu. Temel kazma işlemi altı ay sürdü; sonrasında metal parçaların inşasına başlandı.

Kulenin metal parçaları çok büyük olduğu için her biri özel olarak hesaplandı ve ölçeklenerek çizildi. İnşaatta kullanılan 18.038 parça Gustave Eiffel’in fabrikasında 150 işçi tarafından üretildi ve monte edilmeden önce boyandı. İnşaat alanına getirilen parçalar buharlı vinçler kullanılarak Eyfel Kulesi’ne çıkarıldı. Bacaklardaki hassas hizalamalar hidrolik krikolarla yapıldı. Parçaları bağlamak için 2 buçuk milyon perçin ve 7 bin 300 ton demir kullanıldı.

Eyfel Kulesi, yapımıEyfel Kulesi, sırasıyla yerden 57 metre, 115 metre ve 276 metre yüksekliğinde üç platform şeklinde inşa edildi. Yüksekliği ve perçinleri nedeniyle oldukça zorlu geçen inşaatta yaklaşık 300 işçi çalıştı ve tüm risklere rağmen ölümcül bir kaza yaşanmadı. İnşaat, başlangıcından 26 ay-3 gün sonra, 31 Mart 1889 tarihinde planlanan süreden önce tamamlandı.

Eyfel Kulesi inşası tamamlandığında 300 metre yüksekliğe sahipti, ağırlığı 10 bin tondan fazlaydı ve o tarihte dünyada yapılmış olan en yüksek yapıydı. 1930’da New York‘taki Chrysler Binası tarafından 19 metreyle geçilmeden önce, 40 yıl bu unvanını korudu.

Ziyaretçi akını

Eyfel Kulesi’nin öyküsünü başlatan fuar 6 Mayıs 1189 tarihinde başladı. Dokuz gün sonra da Eyfel Kulesi halka açıldı. Asansörlerin tam olarak tamamlanmamış olmasına rağmen, kule fuarın kapandığı 31 Ekim 1889 tarihine kadar 1.896,987 kişi tarafından ziyaret edildi.

Eyfel Kulesi, ilüstrasyon
Uluslararası fuarın ilüstrasyonu Çizim: toureiffel.paris

Açılışından bu yana, dünyanın dört bir yanından 250 milyon insan tarafından gezilen Eyfel Kulesi, günümüzde de Paris’in en fazla turist çeken yapıları arasında yer alıyor. Her yıl 7 milyondan fazla kişi dünyanın en görkemli yapılarından biri olarak kabul edilen kuleyi ziyaret ediyor.

Eyfel Kulesi, deney
Kulede aerodinamik deneyler için laboratuvar kuruldu Fotoğraf: toureiffel.paris

Bilime katkı

Açılışından birkaç gün sonra, kulenin üçüncü katında bir meteoroloji istasyonu kuruldu ve bilim insanlarına çalışmalarını kulede gerçekleştirmeleri için çağrı yapıldı. 1909 yılında aerodinamik yapıları test etmek üzere bir aerodinamik laboratuvarı kuruldu; bir yıl sonra da kablosuz telgraf vericisi olarak kullanıldı.

Fransız ordusu, Birinci Dünya Savaşı sırasında kule sayesinde Atlantik Okyanusu’ndaki gemilerle kablosuz olarak iletişim kurdu. Günümüzde tüm Paris’e ve etrafına radyo ve televizyon sinyallerini yayınlayan 120’den fazla antene ev sahipliği yapıyor. Bu nedenle de yüksekliği 324 metreye ulaşıyor.

Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

YORUM YAZIN

Lütfen yorumunuzu yazın!
Lütfen isminizi yazın