Kral Faysal Camisi, modern ve özgün

YORUM YAZIN 1
329
Kral Faysal Camisi, genel görünüm
Fotoğraf: Abdul Baqi
Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

Ünlü mimarımız Vedat Dalokay tarafından tasarlanan Kral Faysal Camisi, modern İslam mimarisinin başyapıtlarından biri olarak kabul ediliyor. Çağdaş mimarinin tüm özelliklerini taşıyan cami, dünyanın en saygın mimarlık ödülleri arasında olan Ağa Han Mimarlık Ödülü’nün de sahibi.

Kral Faysal Camisi, başyapıt
Fotoğraf: Kaleem Sajid / © pakistantoursguide.com

Dünyanın en büyük ve en tanınmış camilerinden biri olan Kral Faysal Camisi, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da, Margala Tepeleri’nin eteklerinde, kente son derece hakim bir tepede yer alıyor. Konumundan dolayı gece ve gündüz kilometrelerce öteden bile görülebilen cami, İslamabad’ın en önemli simgesi olarak kullanılıyor.

Kral Faysal Camisi, konum
Camiyi kilometrelerce öteden görmek mümkün Fotoğraf: Obaid747

Dinamitlenen proje ile başlayan öykü

Tasarımından inşasına dek Türk mimar, mühendis ve işçilerinin çalıştığı Kral Faysal Camisi, Suudi Arabistan Kralı Faysal bin Abdül Aziz tarafından yaptırılmış olsa da öyküsü Ankara Kocatepe Camisi’ne dek uzanıyor.

Mimarlık kariyeri boyunca pek çok proje yarışmasına katılan Vedat Dalokay, Ankara’daki Kocatepe Camisi’nin yapımı için açılan yarışmaya da katılır. Yarışma, 1957 yılında, Türkiye Devrim Diyanet Sitesi Yaptırma ve Yaşatma Derneği tarafından açılmıştır. Dalokay ve ortağı Nejat Tekelioğlu’nun hazırladığı proje yarışmada birinci olur.

Kocatepe Camisi, maket
Vedat Dalokay’ın hayata geçmeyen Kocatepe Camisi projesinin maketi

Tasarımı son derece yenilikçi ve modern olan caminin temelleri atılır. Ancak bu sıra dışı tasarım geleneksel çevreler tarafından hiç beğenilmez, hatta ağır bir dille eleştirilir. Eleştirilere ve tepkilere dayanamayan dernek, projeden vazgeçer. Atılan temeller ise dinamitlenerek yıkılır.

Kocatepe Camisi ise, 1967 yılında Hüsrev Tayla ve Fatin Uluengin’in çizdiği geleneksel bir projeye uygun olarak inşa edilir.

Niyet ve kısmet

Kral Faysal Camisi, çizim
Kral Faysal Camisi’nin çizimi Çizim: pixabay.com

Vedat Dalokay’ın Kocatepe Camisi projesi Ankara’da hayata geçmese de serüveni bitmez; başka diyarlara uzanır. 1966 yılında Suudi Arabistan Kralı Faysal bin Abdül Aziz, İslamabad’ı ziyaret eder ve kentte kendi ismiyle bir cami yapılmasını ister. Finansmanı Suudi Arabistan Devleti tarafından karşılanacak olan caminin tasarımını seçmek üzere 1969 yılında bir yarışma düzenlenir. Pakistan Hükümeti tarafından düzenlenen yarışmaya 17 ülkeden 43 proje katılır. Vedat Dalokay da Kocatepe Camisi için yaptığı tasarımın kubbesini değiştirerek yarışmaya katılır; proje bir kez daha birincilik kazanır ve yapım kararı alınır.

Ancak Kral Faysal bin Abdül Aziz, 1975 yılında bir suikast sonrasında hayatını kaybeder. Yine de 1976 yılında Suudi Arabistan, söz verilmiş olduğu üzere Pakistan’a caminin yapım maliyeti olan 130 milyon Suudi riyali öder ve Pakistan Ulusal İnşaat Limited Şirketi tarafından inşaat başlar.

Kral Faysal Camisi, üstten görünüm
Fotoğraf: Ahmed Iftikhar Sarmad

Caminin on yıl süren yapımı 1986 yılında sonlanır ve cami tamamlanarak ibadete açılır. Böylece, Ankara için yapılmış olan proje, İslamabad’da modern İslam mimarisinin en görkemli yapılarından biri olarak hayata geçer.

İlginizi çekebilir:   Lingotto, bir zamanların efsane fabrikası

Farklı tasarım

Kral Faysal Camisi’nin tasarımı geleneksel İslami yapı tarzı ile modern mimari ilkelerinin eşsiz bir karışımından oluşuyor. Tasarımında Kâbe’nin ruhunu, oranını ve geometrisini soyut bir şekilde yakalamaya çalıştığını belirtmiş olan Vedat Dalokay, caminin kare tabanı ile minare uçlarının birleşimiyle Kâbe’nin hayali küpünü tamamlayan bir formdan yola çıkmış. Küpün iç kısmındaki serbest formlar ise yapıyı zengin ve benzersiz bir geometrik kurguya ulaştırıyor.

Kral Faysal Camisi, farklı tasarım
Fotoğraf: pixabay.com

Toplamda 5 bin metrekarelik bir alan kaplayan camiyi, geleneksel camilerden farklılaştıran en önemli özelliğini kubbesi oluşturuyor. Geleneksel tasarımdan çok farklı bir görünüme sahip olan kubbe, betondan yapılmış ve dış yüzeyi beyaz mermerle kaplanmış sekiz üçgen yüzeyden meydana geliyor. Geleneksel bir Arap çöl çadırını temsil eden bu sıra dışı kubbe, ana ibadethanenin üzerinde kabuğu anımsatan eğimli bir çatı oluşturuyor. Kubbe, etkileyici bir mühendislik örneği oluşturarak 40 metre yüksekliğe ulaşıyor ve dört dev beton kiriş tarafından destekleniyor.

Kral Faysal Camisi, minare
Minarelerden birinin alttan görünümü Fotoğraf: Kaleem Sajid / © pakistantoursguide.com

Kral Faysal Camisi’ni farklılaştıran bir diğer özelliği de minareleri. Caminin temel yapısını oluşturan ana ibadet salonunun dört köşesinde yer alan dört minarenin her biri 90 metre yüksekliğe sahip. Minareler ince ve sivri tasarımlarıyla Türk mimarisini temsil ediyor.

Camiye girişte yer alan küçük avlu, merdivenlerle  revakların bulunduğu ana avluya ulaşıyor. Kral Faysal Camisi, dünyanın en büyük ibadet alanına sahip camiler arasında yer alıyor. Ana ibadet salonu 10 bin, ana avlusu 40 bin, avludaki revaklar ise 24 bin kişiye ibadet olanağı sunuyor. Bitişik ek alanlarla bu sayı daha da fazlalaşıyor.

Modern ve etkileyici iç tasarım

Kral Faysal Camisi, sadece bir ibadet mekanı değil, kütüphanesi, müzesi, konferans salonu ve kafesi ile kompleks bir yapı oluşturuyor. Caminin iç tasarımı da dışı gibi oldukça zarif ve etkileyici.

Beyaz mermerle kaplı ana ibadet salonu, Türk çinileri ve ünlü Pakistanlı sanatçı Sadequain tarafından yapılan mozaik ile Arap hat sanatında yaygın olarak kullanılan kufi ile süslenmiş. Salonda yer alan devasa avize ise Türk tarzına sahip. Ağırlığı yedi buçuk ton olan avizede bin adet ampul bulunuyor.

Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

1 YORUM

  1. Merhaba. Kral Faysal Camisi hakkındaki yazınız çok güzel olmuş. Kutlarım. Keşke bezemelerini yapan Mengü Ertel üstattan da söz etseydiniz. Dilerim bu konuya gelecek sayınızda yer verirsiniz. İyi çalışmalar.

YORUM YAZIN

Lütfen yorumunuzu yazın!
Lütfen isminizi yazın