Oscar Niemeyer

YORUM YAZIN 0
983
Oscar Niemeyer, Ibirapuera Oditoryumu
Ibirapuera Oditoryumu Fotoğraf: Rogerio Vieira / 2014.agi-open.com
Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

Oscar Niemeyer, portre1907- 2012

Modern mimarinin gelişiminde dünyadaki kilit isimlerinden biri olarak kabul edilen Brezilyalı mimar Oscar Niemeyer, neslinin en önemli mimarları arasında yer alıyor. Uzun kariyeri boyunca pek çok başarılı eser üreten ve onlarca ödül alan sanatçı, 1988 yılında, 81 yaşındayken Pritzker Mimarlık Ödülü’nün de sahibi oldu.

Dünya modern mimari hareketinin önemli isimlerinden olan Oscar Niemeyer, ülkesi Brezilya’da da modernizmin öncülüğünü yapmış mimarların en tanınmışları arasında. Özellikle Brezilya’nın başkenti Brasilia’nın planlı şehir haline getirilmesinde çok etkili olan Niemeyer’in, başkenti şekillendiren pek çok eseri bulunuyor.

Tüm mimari yaklaşımları kabul eden ve saygı duyan sanatçı, soyut formları ve eğrileri kullanmasıyla ünlü. Tasarımlarında, dik açılar ve düz çizgiler yerine ülkesindeki dağlardan, okyanus dalgalarından ve nehirlerden esinlendiği serbest akışlı eğrileri sıklıkla görmek mümkün. Oscar Niemeyer’in mimaride devrim niteliğinde değerlendirilen betonarme deneyimlemeleri ise dökme betonunun estetik amaçlar için farklı biçimlerde kullanılmasına neden oldu.

Carioca yılları

Oscar Niemeyer, tam adıyla Oscar Niemeyer Soares Filho, 15 Aralık 1907 tarihinde Rio de Janeiro’da yer alan ve daha sonraları dedesi Ribeiro de Almeida’nın ismi verilecek olan Laranjeiras bölgesinde dünyaya geldi. Burjuva kökenli katolik bir ailenin dört çocuğundan biriydi. Dedesi, Brezilya Anayasa Mahkemesi’nden sorumlu devlet bakanı olarak görev yapmış bir yargıçtı. Babasının ise dizgicilik yaptığı bir grafik ofisi vardı. Okul tatillerinde babasının yanında çalışmak, sanatçının grafik sanatlarla tanışmasını sağladı.

Oscar Niemeyer, aile
Oscar Neimeyer, eşi Annita Baldo ve kızları Anna Maria Fotoğraf: niemeyer.org.br

Oscar Niemeyer’in ilk gençlik yılları tipik bir “Carioca” yani çalışmayı, düzeni, disiplini sevmeyen bohem bir Rio’lu olarak geçti. Çok genç yaşta, 21 yaşındayken İtalyan göçmeni bir ailenin kızı olan Annita Baldo ile evlendi. Bir yıl sonra da büyüyünce kendi gibi mimar olup birlikte çalışacağı kızı Anna Maria Niemeyer dünyaya geldi.

Mimarlığa ilk adımlar

Niemeyer, meslek olarak mimarlığı seçmeye karar vermesinin ardından Rio de Janeiro’daki Ulusal Güzel Sanatlar Okulu’na girdi ve 1934 yılında mimarlık bölümünden mezun oldu.

Mezuniyetinin ardından ülkesinin ve dönemin ünlü mimarlarından Lúcio Costa, Gregori Warchavchik ve Carlos Leão’nun ofisinde ressam olarak çalışmaya başladı. Çalışması karşılığında maaş alamasa da bu üç ünlü mimar, özellikle de Lúcio Costa, sanatçının mimari yaklaşımının şekillenmesinde önemli rol oynadı.

Oscar Niemeyer, mimarlık yılları
Fotoğraf: Gil Pinhero

Niemeyer, altı yıl boyunca çalıştığı bu ofiste önemli binaların tasarımında görev aldı. Bunlardan en önemlisi Brezilya’da modern mimarinin ilk şaheseri olduğu kabul edilen Eğitim ve Sağlık Bakanlığı binası, tanınan adıyla Gustavo Capanema Sarayı idi. Brezilya’daki ilk modernist proje olan yapı, aynı zamanda Amerika kıtasındaki ilk modern kamu binası da oldu. Çevresindeki kaldırımları ve yaya alanlarını engellenmeyen sütunlar üzerinde yükselen on beş katlı bina, Brezilya mimarlık tarihinde sömürge mimarisinden modern mimariye geçişi simgeledi ve UNESCO Dünya Mirası listesine eklendi.

Oscar Niemeyer, Eğitim ve Sağlık Bakanlığı
Eğitim ve Sağlık Bakanlığı binası

Oscar Niemeyer, yine aynı ofiste Lúcio Costa ile birlikte tasarladığı 1939 New York Dünya Fuarı’ndaki Brezilya Pavyonu ile uluslararası mimarlık dünyasında giderek tanınmaya başladı.

UNESCO mirasına giren ilk kişisel proje: Pampulha

Niemeyer’in ilk kişisel projesi, Brezilya’nın yeni planlanan banliyösü Belo Horizonte’deki bir kompleks oldu. Kilise, kumarhane, balo salonu, restoran, yat kulübü, müze gibi bir dizi binanın yer aldığı Pampulha, sanatçının geniş alanlara yayılmış büyük kapsamlı bir proje tasarlaması için önemli bir fırsat yarattı.

Niemeyer, proje için Belo Horizonte’nin belediye başkanı olan Juscelino Kubitschek tarafından görevlendirildi. O yıllarda henüz 33 yaşında olan sanatçı, yapay bir gölün etrafına yerleştirdiği kompleks binaları ile büyük ilgi çekti. Binalar, New York Modern Sanat Müzesi’nde sergilendi ve uluslararası beğeni topladı.

Oscar Niemeyer, Pampulha Gölü genel
Pampulha Gölü genel görünüm Fotoğraf: Daniel Raposo

Sanatçı, kompleks binalarını tasarlarken bir çok yeniliğe de imza attı. Corbusier’in yolculara açık manzaralar sunan yol teraslarından esinlenerek serbest akışlı kanopilerle desteklediği mesire alanları yarattı. Yat kulübü ve belediye başkanının evinde “kelebek çatı” olarak adlandırılan ve sonraları çok moda olan bir çatı sistemi kullandı.

Kompleksteki birbirinden güzel binalar arasında São Francisco de Assis Kilisesi başyapıt olarak kabul edildi. Sanatçı kilise için plastik betonun özgürlüğünü deneyimleyerek parabolik bir kemer inşa etti. Tasarım, duvarları ve çatıyı tek olarak birleştiriyor, düşey ve yatay elemanları kaynaştırıyordu. Sanatçının bu uygulaması mimari çevreler tarafından devrim niteliğinde bir kullanım olarak yorumlandı.

İlginizi çekebilir:   Wang Shu

Kilise, mimari ile sanat arasındaki bütünleşmeye de katkıda bulundu. Duvarları Portekiz ve İspanya’ya has bir seramik tarzı olan Azulejos ile kaplandı. Kilise, mimari tarihindeki önemi nedeniyle, Brezilya’da listelenen ilk modern bina oldu. Pampulha ise UNESCO tarafından kültür mirası olarak listelendi.

Sürgünün engelleyemediği üretken kariyer

Pampulha, Oscar Niemeyer’e ülkesinde ve uluslararası alanda ciddi bir tanınmışlık kazandırdı. Sanatçı, ilerleyen yıllarda altı yüze yakın eseri ile hem Brezilya’nın hem de dünyanın en tanınmış ve en üretken mimarları arasında yer aldı.

Sanatçı, 1947 yılında New York’ta inşa edilen yeni Birleşmiş Milletler Genel Merkez Binası’nın tasarımı için oluşturulan uluslararası tasarım grubunda Brezilya’yı temsilen yer aldı. Pampulha projesini gerçekleştirdiği sırada çalıştığı belediye başkanı Juscelino Kubitschek 1956 yılında Brezilya başkanlığına seçilince Niemeyer’den başkent Brasilia’yı yeniden tasarlamasını istedi. Niemeyer, görevi kabul etti ve 1956-1961 yılları arasında Brasilia’daki hükümet otoritesi NOVA-CAP’ın baş mimarı olarak görev yaptı. Bu süre içinde kentte bir çok kamu binası tasarladı.

Oscar Niemeyer, Ulusal Kongre Binası
Sanatçının Brasilia kentinde tasarladığı kamu binalarından biri olan Ulusal Kongre Binası

Niemeyer kariyerine başarı ile devam ederken, gençlik yıllarından beri benimsemiş olduğu komünist ideoloji nedeniyle 1945 yılında Brezilya Komünist Partisi’ne üye oldu. Ömrü boyunca üye kaldığı partinin 1992 yılında başkanlığını da yaptı. Ancak, 1964 yılında gerçekleşen askeri darbe sonrasında ofisine baskınlar düzenlendi, çizimlerine ve diğer çalışmalarına el kondu. Sonunda ülkesinden sürülerek yurt dışında, Fransa ve İsrail’de yaşamak durumunda kaldı.

Oscar Niemeyer, Fransız Komünist Partisi Genel Merkezi
Sürgün yıllarında tasarladığı Fransız Komünist Partisi Genel Merkezi binası Fotoğraf: en.wikiarquitectura.com

Sanatçı, sürgün yıllarında daha çok Brezilya dışında tasarımlar gerçekleştirdi. Fransa’da Grasse’da bir kentsel alan ve Paris’te Fransız Komünist Partisi için zemin seviyesinin altındaki araziyi de kullandığı modern bir bina tasarladı.

Uzun bir hayat, bitmeyen enerji

Oscar Niemeyer, 1985 yılında ülkesindeki askeri diktatörlüğün sona ermesiyle Brezilya’ya geri döndü ve hem yurt içi hem de yurt dışında çalışmalarına devam etti. 1980’lerin ortalarında Brasilia’daki eski tasarımlarının bir kısmını yenilemeye başladı. 1991 yılında, tam 84 yaşındayken tasarladığı Niterói Çağdaş Sanat Müzesi ile cesur ve çağdaş çizgilerini bir kez daha başarıyla tekrarladı. Müze, mimarlık dünyasında büyük yankı yarattı ve beğeni topladı.

Oscar Niemeyer, Niteroi Çağdaş Sanat Müzesi
Niteroi Çağdaş Sanat Müzesi Fotoğraf: Marinelson Almeida

Sanatçının 1967 yılında tasarladığı ve en sevdiği projelerinden biri olarak tanımladığı Oscar Niemeyer Müzesi, ilk yaptığı tasarıma sadık kalınarak inşa edildi ve sanatçıyı onurlandırmak üzere 95 yaşını tamamladığı 2002 yılında açıldı. Brezilya’nın Curitiba kentinde yer alan müze, görsel sanatlar ve mimari birlikteliğinin bir merkezi olarak tanımlandı. Sanatçı, otuz beş bin metrekarelik bir alanı kaplayan binanın tasarımında, göğe doğru yükselen ve çiçek açan bir filizden esinlendi.

Oscar Niemeyer, Oscar Niemeyer Müzesi
Oscar Niemeyer Müzesi Fotoğraf: pixabay.com

İki yapıdan oluşan müze, cesur geometrik formlar, heykelsi kavise sahip hacimler, yayalar için kıvrımlı rampalar gibi sanatçının kariyeri boyunca imzası olarak görülen bir çok özelliği bir araya topladı. Proje şeklinden dolayı “Göz Müzesi” veya “Niemeyer Gözü” olarak adlandırıldı.

Oscar Niemeyer, yaşlılık
Fotoğraf: bocadolobo.com

Mesleğinde durmak nedir bilmeyen sanatçı, hayata veda ettiği 2012 yılına kadar mesleğini sürdürdü. Öldüğünde 105 yaşındaydı ve ardında çok üretken ve başarılı bir kariyer ile onlarca ödül bıraktı.

Önemli eserleri

Brasilia Katedrali
Katedral, her biri 90 ton ağırlığında olan on altı adet beton sütundan yapılmış hiperbolik bir şekle sahip. Sütunlar cennete doğru açılmış elleri temsil ediyor. Cennet konseptini cam ile kaplı oval bir çatı tamamlıyor. Katedralin kare formundaki girişinde ise heykeltıraş Dante Croce tarafından yapılmış, her biri üç metre boyunda olan dört bronz heykel bulunuyor.

Oscar Niemeyer, Brasilia Katedrali
Fotoğraf: Rodrigo de Almeida Marfan

Copan Apartmanı
Kıvrımlı cephesi ve enine kesitleriyle ünlü apartman, Brezilya’nın en kalabalık şehri Sao Paulo’da bulunuyor. Otuz sekiz kata, 140 metre uzunluğa sahip bina, tamamlandığı 1966 yılında Brezilya’daki en büyük binalar arasında yer aldı.

Oscar Niemeyer, Copan Apartmanı
Fotoğraf: niemeyer.org.br

Planalto Sarayı
Tamamlandığı 1960 yılından itibaren Brezilya başkanlarının çalışma alanı olan saray, geniş platformu ve farklı forma sahip sütunları ile modernizmin önemli örneklerinden biri. Sütunların düz çatıyı, platformu ve zemindeki girişleri birleştiren tasarımı, sarayın boylamasına hatları ile bir araya gelerek eşsiz bir bütünlük oluşturuyor.

Oscar Niemeyer, Planalto Sarayı
Fotoğraf: niemeyer.org.br
Yazıyı paylaşın | Paylaşmak güzeldir, bilgiyi çoğaltır.

YORUM YAZIN

Lütfen yorumunuzu yazın!
Lütfen isminizi yazın